Çalışma

Metronomla nasıl çalışılır? BPM ve tempo terimleri

Metronom çoğu öğrencinin sevmediği ama iyi müzisyenlerin hiç bırakmadığı bir araçtır. Doğru kullanılınca hem zamanlamayı oturtur hem de zor bir yeri hatasız hızlandırmanın en kısa yoludur. Yanlış kullanılınca, yani hep aynı hızlı tempoda ve hatalarla, işe yaramaz.

Kısa cevap

Parçanın zor yerini hatasız çalabildiğiniz en rahat tempoda başlayın, üç temiz tekrardan sonra metronomu 2-4 BPM artırın. Hata çıkarsa bir önceki tempoya dönün. BPM dakikadaki vuruş sayısıdır: 60 BPM saniyede bir, 120 BPM saniyede iki vuruş.

BPM nedir?

BPM (beats per minute), dakikadaki vuruş sayısıdır. Notalarda "♩ = 90" gibi bir işaret, dörtlük notanın dakikada 90 kez vurulacağını söyler. Bir şarkının temposunu bilmiyorsanız BPM ölçerle ritme göre vurarak bulabilirsiniz.

Tempo terimleri ve BPM karşılıkları

Klasik notalarda tempo çoğunlukla İtalyanca bir kelimeyle yazılır. Bu terimler kesin bir sayı değil, bir karakter anlatır; aşağıdaki aralıklar yaygın kabul gören yaklaşık değerlerdir.

TerimAnlamıYaklaşık BPM
Graveçok ağır, ciddi20-40
Largogeniş, ağır40-60
Adagioağır, rahat60-76
Andanteyürür adımla76-108
Moderatoorta hızda108-120
Allegroçabuk, neşeli120-156
Vivacecanlı156-176
Prestoçok çabuk176-200
Prestissimoolabildiğince çabuk200 ve üstü

Kaynaklar ve metronom üreticileri bu aralıkları birkaç BPM farklı verebilir.

Zor bir pasajı metronomla hızlandırmak

  1. Zor yeri ayırın: bir ya da iki ölçü, daha fazla değil.
  2. Metronomu bu yeri hatasız ve gerginlik olmadan çalabildiğiniz tempoya getirin. Bu, hedef tempoların yarısı bile olabilir.
  3. Üç kez art arda temiz çalın. Temiz değilse tempoyu düşürün.
  4. Metronomu 2-4 BPM artırın ve tekrarlayın.
  5. Bir tempoda takıldığınızda o günü orada bırakın. Ertesi gün birkaç BPM aşağıdan başlayın; çoğu zaman bir gün önceki sınırı rahatça geçersiniz.
  6. Hedef tempoya ulaşınca pasajı önceki ve sonraki ölçülerle birlikte, bağlamı içinde çalın.

Metronomu farklı yerlere koymak

  • Bölme: yavaş tempolarda sekizlik ya da triole bölmeyi açın. Vuruş aralarını duymak, notaları "erken" basma eğilimini düzeltir.
  • 2 ve 4: caz ve pop çalışırken metronomu yarı tempoya alıp tıkları 2. ve 4. vuruş sayın. Bu, tarzın asıl vurgusunu hissetmeyi öğretir.
  • Yalnızca birinci vuruş: tempo oturduysa metronomu ölçü başına bir tık verecek şekilde ayarlayın; aradaki zamanı siz tutarsınız.
  • Sessiz ölçü: bir ölçü metronomla, bir ölçü metronomsuz çalın ve geri geldiğinde hâlâ birlikte olup olmadığınıza bakın.

Aksak ritimlerde metronom

Türk müziğinde sık geçen 9/8, 7/8 ve 5/8 gibi aksak ölçülerde vuruşlar eşit gruplara bölünmez. 9/8 çoğunlukla 2+2+2+3, 7/8 ise 2+2+3 ya da 3+2+2 diye sayılır.

Başlangıçta metronomu her sekizliğe bir tık verecek şekilde (örneğin 9 vuruşlu ölçü) kurun ve grupları yüksek sesle sayın: "bir-iki, bir-iki, bir-iki, bir-iki-üç". Grup hissi oturunca tempoyu yükseltin. Online metronomda ölçüyü 5, 7 ya da 9 seçebilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Metronomla çalışmak müzikaliteyi öldürür mü?

Hayır, metronom bir çalışma aracıdır, sahne aracı değil. Zamanlama ve teknik metronomla oturduktan sonra parçayı metronomsuz, nefes alarak ve ifadeyle çalarsınız. Rubato bile önce sağlam bir zaman duygusunun üstüne kurulur.

Günde ne kadar metronomla çalışmalıyım?

Çalışma sürenizin bir kısmını, özellikle teknik ve zor pasajları metronomla çalışmak yeterlidir. Örneğin 30 dakikalık bir çalışmanın 10-15 dakikası metronomla, gerisi parçayı bütün olarak çalmakla geçebilir.

Metronomun sesini duyamıyorum, ne yapmalıyım?

Davul ve akordeon gibi yüksek sesli enstrümanlarda kulaklık kullanın ya da metronomun sesini farklı bir tona alın. Ekrandaki ışıklı vuruş göstergesi de yardımcı olur.

Şarkının temposunu nasıl bulurum?

Şarkıyı dinlerken BPM ölçere ritimle 8-12 kez vurun; çıkan sonucu doğrudan metronoma aktarabilirsiniz.

Kaynaklar

Bütün rehber yazıları